Grupa sztuk wizualnych - przekraczając granice wieku. Edukacja artystyczna dorosłych słuchaczy

Tematyka działań: 
Edukacja osób starszych, w tym międzypokoleniowa
Sztuka, muzyka, kultura
Dane Beneficjenta
Organizacja polska realizująca projekt: 
Ośrodek Kultury Ochoty
ul. Grójecka 75, 02-094 Warszawa
Przedstawiciel organizacji, który może udzielić ew. dodatkowych informacji: 
Katarzyna Skowron
0048 22 822 74 36, 0048 506 050 214
katarzyna.skowron@oko.com.pl
Krótki opis profilu działalności polskiej organizacji realizującej projekt: 

OŚRODEK KULTURY OCHOTY jest samorządową instytucją kultury, swój program realizuje za pośrednictwem następujących jednostek organizacyjnych: Dom Kultury „Rakowiec", Centrum Artystyczne „Radomska 13", Klub Osiedlowy SURMA, Pracownia Ceramiczna „AngobA", „Magazyn Sztuk", Dzielnicowy Klub Seniora „Ochota" i Klub Seniora „Baśniowa". Każda z placówek prowadzi działalność według wieloletnich cyklów edukacyjnych w poszczególnych dziedzinach kultury, sztuki i nauki przygotowanych jako programy autorskie przez nauczycieli i instruktorów. Proponujemy zajęcia dla dzieci, młodzieży i dorosłych: taneczne, ruchowe, plastyczne, językowe, muzyczne, teatralno-literackie, ceramiczne. OKO jest organizatorem licznych przedsięwzięć o zasięgu dzielnicowym, ogólnowarszawskim i ogólnopolskim.

Tytuł projektu: 
Grupa sztuk wizualnych - przekraczając granice wieku. Edukacja artystyczna dorosłych słuchaczy
Nr Umowy Finansowej z Narodową Agencją: 
2008-1-PL1-GRU06-00827 1
Lata realizacji: 
2008 - 2010
Kraje uczestniczące: 
Polska
Litwa
Węgry
Cele projektu: 

Cel ogólny:

  • wymiana doświadczeń w zakresie edukacji artystycznej osób dorosłych

Cele szczegółowe:

  • wymiana doświadczeń dotyczących metod pracy z osobami dorosłymi wśród pracowników z krajów partnerskich
  • wymiana doświadczeń artystycznych wśród słuchaczy projektu
  • zachęcanie osób starszych do międzynarodowej aktywności/ do aktywnego spędzania czasu i rozwijania kreatywności
  • poznawanie kultury i języków krajów europejskich
Obszary tematyczne: 

Tematy:

  • metody prowadzenia edukacji artystycznej na rzecz osób dorosłych
  • wykorzystanie nowoczesnych technologii informacyjno – komunikacyjnych przez osoby dorosłe
  • umiejętność współpracy w grupach wielonarodowych
Grupa docelowa słuchaczy: 

Odbiorcami naszego projektu byli uczestnicy warsztatów malarskich organizowanych przez nasze instytucje, malarze amatorzy. Byli to przede wszystkim seniorzy a także osoby dorosłe. Drugim typem odbiorców byli instruktorzy malarstwa, pracownicy centrów kultury.

Ośrodek Kultury Ochoty działa na terenie warszawskiej dzielnicy Ochota. Około 30% mieszkańców naszej dzielnicy to osoby starsze, emeryci. Niskie dochody utrudniają tej grupie lokalnej społeczności dostęp do zajęć wymagających ponoszenia kosztów finansowych. Kluby seniora skupione przy Ośrodku prowadzą dla swoich słuchaczy nieodpłatne warsztaty plastyczne, teatralne, muzyczne, literackie. W kilku grupach malarskich swe pasje rozwija 120 seniorów.

Wileńskie Centrum Kultury mieści się w najdalej położonej od centrum dzielnicy-Traku Voke. Dzielnica w dużej części zamieszkana jest przez osoby starsze, nieaktywne zawodowo. Ze względu na ograniczone środki finansowe i geograficzne odseparowanie od reszty miasta, nie są oni skupieni w żadnej innej aktywności kulturalnej. Przy centrum działa 12 osobowa grupa malarska dla osób dorosłych i seniorów.

Odbiorców zajęć w pozarządowego centrum kultury z Budapesztu stanowią w większości osoby starsze. Z ich inicjatywy powstała przy centrum Szkoła Malarstwa „Picasso”, do której należy 16 malarzy amatorów.

Jakie były początki projektu: 

Od 1996r. OKO należy do europejskiej sieci placówek kultury ENCC (European Network of Cultural Centers). Podczas jednego ze spotkań przedstawicieli instytucji powstał pomysł zorganizowania wspólnego pleneru malarskiego dla artystów malarzy a zarazem instruktorów zatrudnionych w polskiej i litewskiej placówce. Do pierwszego spotkania doszło na Litwie. Dyrektor Trakų Vokės bendruomenės kultūros centras zaprosiła na plener do Wilna dwóch malarzy z Polski. Rok później do Polski przyjechało 4 artystów z Litwy. Uczestniczyli oni w plenerze malarskim zorganizowanym dla słuchaczy zajęć w Magazynie Sztuk, filii Ośrodka Kultury Ochoty. Słuchaczami byli amatorzy, ludzie dorośli często powyżej 50 roku życia. Pomysł na zorganizowanie międzynarodowych plenerów narodził się z inicjatywy uczestników pleneru oraz polskich instruktorów. Litwini podeszli do tego bardzo entuzjastycznie i po powrocie zaczęto szukać funduszy na realizacje pomysłu. Dzięki działowi współpracy zagranicznej  znaleziono program, który najlepiej pasował do założeń projektu. Był to Program Grundtvig.  Partnera z Węgier znaleźliśmy dzięki fiszce Programu Grundtvig.

Krótki opis przebiegu projektu: 
  • I Spotkanie Partnerskie/ Plener w Polsce.

data: 21-28 września 2008; miejsce: Kazimierz Dolny/ Warszawa

Podczas pleneru prowadzone były wspólne warsztaty z trzech technik: akrylu, węgla i pasteli. Popołudniami odbywała się międzynarodowa korekta prac powstałych w ciągu dnia. Każdego dnia uczyliśmy się podstawowych słów w trzech językach. Odbył się wieczór narodowy poświęcony przede wszystkim kulturze polskiej, ale także krajów partnerskich. Miały miejsce śpiewy, tańce, smakowanie kuchni narodowych oraz nauka podstaw geografii (rysowanie map). Uczestnicy z Polski prezentowali albumy swoich ulubionych malarzy polskich, były one dostępne podczas całego spotkania dla wszystkich zainteresowanych. W Magazynie Sztuk, filii OKO odbyła się prezentacja Ośrodka oraz oferty edukacyjnej OKO i filii skierowanej do seniorów. Spotkanie zakończyła „mała wystawa” poplenerowa w OKO.

Przygotowano protokół z I Spotkania Partnerskiego. Spotkanie zostało  ocenione przez uczestników pleneru (słuchaczy i kadrę) bardzo dobrze. Cele artystyczne zostały osiągnięte. Wybrano 27 najlepszych prac, które zostały zaprezentowane na finałowej wystawie projektu. Międzynarodowa kadra instruktorska wymieniała się doświadczeniami dotyczącymi edukacji artystycznej osób starszych. Wymiana doświadczeń artystycznych następowała również między uczestnikami (słuchaczami) pleneru, chociaż w pewnym stopniu była utrudniona ze względu na barierę językową.

  • Dodatkowe, nieujęte we wniosku, warsztaty plastyczne dla seniorów uczestniczących w projekcie (2x/tydz. Po 4 godziny)

Po pierwszym plenerze uczestniczący w nim polscy seniorzy stwierdzili, że chcą podnieść poziom artystyczny swoich prac. W związku z tym, zostały zorganizowane dodatkowe, ale nie generujące kosztów dla projektu, warsztaty artystyczne. Ośrodek Kultury Ochoty zdecydował się pokryć koszt materiałów plastycznych oraz pracy instruktorów, aby uczestnictwo w nich pozostało bezpłatne.

  • Zorganizowano kurs języka angielskiego dla seniorów i instruktorów.

Zajęcia trwały od stycznia do czerwca 2009. Były prowadzone raz w tygodniu w trzech grupach: 2 początkujących i 1 zaawansowanej (w niej brali udział seniorzy, którzy już kiedyś uczyli się angielskiego). Kurs rozpoczęły 42 osoby, a ukończyło 45 osób.

Celem kursu dla grup początkujących było opanowanie podstawowego słownictwa i nauka inicjowania dialogu i odpowiadania na podstawowe pytania. W grupie średnio zaawansowanej znacznie poszerzono bazę słownikowa (o leksykę z zakresu malarstwa, sztuki, opisu wyglądu zewnętrznego, muzeum itd.), utrwalono znane i wprowadzono nowe kwestie gramatyczne.

  • Przeprowadzono warsztaty komputerowe

Uczestnicy poznali się przed kursem (podczas zajęć z języka angielskiego lub malarstwa). Zatem kursanci pilnowali się nawzajem, pomagali, a ćwiczenia (np. z wyszukiwania zagadnień z Internetu) były ukierunkowane na wspólne, artystyczne, zainteresowania uczestników. Uczestnicy nabyli umiejętności niezbędne do wykonania ramowego projektu strony internetowej projektu (koncepcje plastyczne będą potrafili przełożyć i dopasować do możliwości internetowego medium). Nauka obsługi poczty elektronicznej ułatwiała niektórym słuchaczom kontakty z poznanymi na plenerach seniorami z krajów partnerskich

  • II Spotkanie Partnerskie/ Plener na Litwie.

Data: 14-21 czerwca 2009; miejsce: Traku Vokes

Liczba uczestników z Polski: 12, w tym 1 koordynator i 2 instruktorów.

Podczas drugiego pleneru wszyscy uczestnicy mogli zapoznać się z nowymi technikami malarskimi. Były to: malarstwo reliefowe oraz rysunek tuszem. Zajęcia z malarstwa reliefowego zostały przeprowadzone przez instruktorów indywidualnie. Każdy z uczestników po krótkim wprowadzeniu, mógł samodzielnie wykonać reliefowy podkład. Po wyschnięciu podkładu, nasi podopieczni malowali obrazy stosując technikę impasto. Partnerzy Litewscy dla wszystkich przygotowali bawełniane podobrazia, zagruntowane deski pilśniowe, akryle, pędzle, pastę reliefową oraz zestaw do pracy tuszem. Po wykonaniu pierwszych prac malarskich, litewscy instruktorzy przygotowali wykład na temat pracy tuszem. Oprócz podstawowego opisu techniki, uczestnicy mogli zobaczyć przykłady prac w prezentacji multimedialnej. Dodatkową atrakcją była obserwacja instruktorów malujących tuszem. Instruktorzy z Polski pozaplanowo przeprowadzili wykład oraz demonstrację dla wszystkich chętnych z techniki malarstwa akwarelowego. Każdego dnia po kolacji odbywały się korekty prac powstałych w danym dniu. Mimo bariery językowej, która i tak okazała się dużo mniejsza niż na poprzednim plenerze, wszyscy uczestnicy podświadomie wyczuwali korekty i bezwiednie odpowiadali w swoim ojczystym języku. Było to niezwykłe doświadczenie, ponieważ wszyscy świetnie się rozumieli. Podczas wspólnych wieczorów każdy z partnerów przygotował spotkanie z tradycją. Oprócz degustacji potraw, mogliśmy “doświadczyć  Bani” – tradycyjnej, aromatycznej sauny Litewskiej wraz z masażem leszczynowymi witkami. Grupa polska przygotowała krzyżówki sprawdzające umiejętności języka angielskiego. Podczas wyjazdu zorganizowano również spotkanie koordynatorów, na którym zostały omówione poszczególne plenery, rezultaty, prace nad  stroną internetową oraz wystawą na zakończenie projektu. Po zakończeniu pleneru, podczas wyboru prac na wystawę końcową, towarzyszyła nam dziennikarka wileńskiej gazety, będąca jednocześnie krytykiem  i historykiem sztuki. Była pod dużym wrażeniem powstałych prac, nagrywała wywiady z instruktorami i koordynatorami. Wybrano 25 prac, które zostały zaprezentowane podczas wernisażu w 2010 roku w Polsce na zakończenie projektu.

W trakcie pleneru, odwiedziła uczestników przedstawicielka narodowej agencji Grundtviga z Litwy.

Po zakończonym plenerze, goście z krajów projektu udali się na zwiedzanie Wilna. Doskonały przewodnik po mieście umożliwił dogłębne poznanie historii i zabytków miasta.

  • III Spotkanie Partnerskie

W terminie 10 – 17 sierpnia 2009 odbyło się III – ostatnie – Spotkanie Partnerskie. Był to międzynarodowy plener w miejscowości Balatonkenese na Węgrzech. W spotkaniu wzięło udział 12 przedstawicieli z Polski, 13 z Litwy oraz 11 z Węgier. Poprzednie spotkania partnerskie w ramach tego samego projektu miały miejsce w Kazimierzu Dolnym, we wrześniu 2008 r. oraz na Litwie w czerwcu 2009r.

Program pobytu na Węgrzech był bardzo intensywny. Każdego dnia, zaraz po śniadaniu nasi uczestnicy zasiadali do malowania prac i spędzali nad nimi całe dnie, aż do późnej pory obiadowo-kolacyjnej. Prace powstawały pod czujnym okiem instruktorów węgierskich, polskich oraz litewskich, którzy w ciągu dnia uczyli i doradzali uczestnikom odnośnie malowania obrazów zaś wieczorem, poddawali je szczegółowej korekcie i dyskusji. Wieczory poświęcone były prezentacji kultur litewskiej, węgierskiej oraz polskiej oraz integracji uczestników. O intensywności pracy świadczą aż 102 obrazy powstałe podczas tych czterech dni.

Techniki, jakimi posługiwali się nasi malarze to farba olejna, akwarela, akryl oraz pastel sucha. Podczas ostatniego wieczoru wybrane zostały najlepsze prace zaprezentowane w ramach międzynarodowej wystawy, wieńczącej projekt.

Zaangażowanie uczestników, niepowtarzalna atmosfera Balatonu oraz wymagająca kadra instruktorów przyczyniły się do powstania wysokiego poziomu prac. Ostatnie dwa dni wyjazdu poświęcone były zwiedzaniu Budapesztu, którego piękno na pewno zainspiruje naszych malarzy do poszukiwań nowych tematów dla swoich obrazów.

Efekty dwuletnich działań artystycznych zostały przedstawione na wystawie w Galerii Zadra w Warszawie. Wernisażowi towarzyszyło wydanie katalogu najlepszych prac uczestników trzech plenerów międzynarodowych, opatrzony refleksjami autorów nt. stworzonych prac.

Liczba słuchaczy aktywnie uczestniczących w projekcie
W działaniach krajowych: 
50
W wyjazdach zagranicznych: 
30
Produkty
Produkty projektu: 

• Strona internetowa - www.plengogh.eu Stworzona wraz z uczestnikami projektu. Staraliśmy się na bieżąco zamieszczać na niej relacje z przebiegu projektu. Znajdują się tam artykuły o najważniejszych wydarzeniach opatrzone relacjami uczestników i instruktorów zaangażowanych w projekt oraz fotorelacje i galeria prac. Tu też opublikowaliśmy artykuł o metodyce pracy z osobami starszymi w zakresie edukacji artystycznej. Jest to narzędzie wypracowane przez międzynarodową kadrę instruktorów podczas trzech Spotkań Partnerskich. • Wernisaż Van Gogh 29 czerwca 2010 29 czerwca w warszawskiej Galerii Zadra odbył się wernisaż prac uczestników trzech międzynarodowych plenerów mających miejsce w Kazimierzu Dolnym, Traku Vokes (Wilno) na Litwie oraz Balatonkenese na Węgrzech w latach 2008-2010. Była to okazja nie tylko do poznania twórczości malarskiej naszych artystów amatorów ale również ostatnia szansa do spotkania z polskimi autorami prac oraz partnerami z Węgier i Litwy w ramach projektu VAN GOGH. Podczas wernisażu obejrzeliśmy ok. 80 obrazów. • Katalog VAN GOGH 2008-2010 Wydany jako jeden z produktów finalnych projektu. Katalog w nakładzie 400 szt. został zaprezentowany podczas wernisażu VAN GOGH w Galerii Zadra w Warszawie. Zostały w nim zamieszczone 54 najciekawsze prace, które powstały podczas 3 międzynarodowych plenerów malarskich. Przedstawiliśmy w nim postaci autorów z komentarzem na temat "Czym dla autora jest malowanie". Obrazy malowano pod okiem międzynarodowej kadry instruktorów katalogu znajdują się również informacje o projekcie oraz relacje z plenerów • Obrazy Podczas 3 Spotkań Partnerskich powstało ok.230 obrazów z czego 80 najlepszych zostało wybranych i zaprezentowanych podczas wernisażu wieńczącego projekt. Część z nich została wybrana i opublikowana w katalogu, którego wydanie towarzyszyło wystawie. Techniki które poznawali i doskonalili słuchacze to: sucha pastel, węgiel rysunkowy, tusz, farba akrylowa, farba olejna oraz akwarela. Obrazy można obejrzeć na stronie projektu. • Metodyka pracy z seniorami-opracowanie Podczas 3 Spotkań Partnerskich międzynarodowa kadra instruktorów wymieniała się doświadczeniami i spostrzeżeniami dotyczącymi edukacji artystycznej osób dorosłych w swoim kraju. Sporządzono opracowanie na temat metodyki pracy z seniorami wypracowany jako nowe narzędzie pracy. Instruktorzy wykorzystują doświadczenie zdobyte podczas plenerów w ramach projektu w swojej codziennej pracy. Artykuł znajduje się na stronie projektu w zakładce METODYKA PRACY Z SENIORAMI. • Materiały promocyjne Na czas trwania projektu każdy z partnerów opracował materiały promocyjne związane z projektem. Były to: koszulki, kubki, parasolki, plakaty, rollupy. • Kurs języka angielskiego Kurs mający na celu podwyższenie kompetencji językowych słuchaczy projektu oraz kadry instytucji partnerskich. Uczestnicy podzieleni zostali na trzy grupy. Pierwsze dwie uczyły się podstaw języka, trzecia była grupa zaawansowaną. Ważnym elementem i celem kursu była nauka podstawowych pojęć artystycznych. Słuchacze biorący udział w plenerach mogli praktycznie wypróbować nabyte umiejętności. Zorganizowano: w Polsce 69 godz. dla 40 os., na Litwie 48 godz. dla 24os., na Węgrzech 96 godz. dla 21 os. • Kurs komputerowy Pomiędzy Spotkaniami Partnerskimi zorganizowano w każdym kraju kurs z obsługi komputera, podstaw Internetu i obsługi maila. Zrealizowano w Polsce 24 godz. dla 25 osób, na Litwie 12 godz. dla 15 osób, na Węgrzech 30 godz. dla 20 osób.

Które z powyższych produktów wykorzystano po zakończeniu projektu, upowszechniono?: 

Bardzo ważną funkcję w upowszechnianiu projektu odgrywa strona projektu. Na niej znajdują się wszystkie informacje o naszych dwuletnich działaniach. Na stronie udostępniony jest również katalog Van Gogh, który można ściągnąć w postaci PDF.

Ważny wpływ miał kurs komputerowy. Po projekcie niektórzy słuchacze stworzyli swoje własne strony-galerie, gdzie prezentują swoje prace. Również, wielu naszych artystów organizuje własne wernisaże na które my, pracownicy jesteśmy zawsze zapraszani.

Wpływ
Wpływ udziału w projekcie na organizację polską i jej pracowników: 

Podczas spotkań partnerskich pracownicy mieli możliwość porównania sposobów nauczania osób dorosłych.

Została omówiona metodyka pracy i cele nauczania.

Zwiększenie ilości godzin zajęć skierowanych do seniorów.

Głębsze, lepsze zrozumienie specyfiki pracy z osobami starszymi. Realizacja nowych projektów inspirowanych działaniami partnerskimi.

Wpływ udziału w projekcie na polskich słuchaczy: 

Słuchacze biorący udział w projekcie wyróżniali się dużym zaangażowaniem. Chętnie uczestniczyli we wszystkich działaniach organizowanych podczas plenerów: dyskusjach, spotkaniach kulturalnych, wycieczkach, wspólnych korektach plastycznych i zabawach.

W trakcie realizowania projektu u wszystkich słuchaczy znacznie wzrósł stopień motywacji.

Dodatkowo na prośbę uczestników zorganizowano warsztaty malarskie w Magazynie Sztuk, filii Ośrodka Kultury Ochoty, poszerzające wiedzę i umiejętności z zakresu malarstwa.

Pomiędzy uczestnikami plenerów nawiązały się przyjaźnie. Wiemy, że niektórzy seniorzy wymieniają się mailami. Koordynatorzy i instruktorzy dostają od uczestników projektu zaproszenia do grona znajomych na portalu społecznościowym Facebook. Tam nasi malarze publikują zdjęcia swoich prac, zapraszają na swoje strony internetowe, wernisaże i widać pod zdjęciami komentarze koleżanek i kolegów zapoznanych dzięki projektowi.

Wartość, użyteczność projektu, trwałość rezultatów: 

Najwyższa wartością jest wpływ opisany powyżej.

Warto jeszcze dodać, że już podczas trwania projektu Van Gogh narodził się pomysł na inny projekt. Tym razem zaprosiliśmy partnerów a innych części Europy i stworzyliśmy zupełnie inny projekt. Dostaliśmy grant z Projektów Partnerskich i obecnie jesteśmy w trakcie realizacji.

Opinie słuchaczy i pracowników o projekcie – cytaty z wypowiedzi: 
  • Doszliśmy do wspólnego wniosku, że język sztuki, jest językiem międzynarodowym i uniwersalnym. Możemy porozumiewać się kolorem, kompozycją, formą, przestrzenią,  itp. Jest to dla nas swoisty alfabet, którym są artystyczne środki wyrazu. Każdy artysta bez względu na narodowość i wiek ma wyrobioną w sobie specyficzną i wyjatkową wrażliwość na otaczajacą nas rzeczywistośc. To sprawia, że czujemy się jedną rodziną.

Joanna Sułek Malinowska i Jacek Malinowski (instruktorzy)

  • Sucha pastel jest dla mnie sposobem wypowiedzi emocjonalnej. Kiedy obraz zaczyna przybiera formę – cieszę się jak dziecko.

Krzysztof Sawicki

  • Sztuka jest dla mnie pasją i sensem życia. Plany i osiągnięcia są źródłem radości, dają szanse realizacji marzeń. Mimo ich skromności, wykonuję swoją pracę z sercem. To jedynie posiadam w zmiennych kolejach losu.

Daniela Pachnicka

  • Obraz jest odbiciem obserwacji, wspomnień, marzeń i tęsknot. Jest najpiękniejszym dziełem rąk, jakie może zostawić po sobie człowiek

Maria Szrejter

  • Maluję, żeby coś powiedzieć, wyszeptać, wykrzyczeć – inaczej.

Hanna Dąbrowicka

  • Malarstwo jest dla mnie pasją, sposobem na wyrażanie siebie poprzez tworzenie własnych wizji otaczającego mnie świata. Maluję olejem, pastelami i akwarelam

Wanda Polańska

  • Szukam piękna, wierzę że można je odkryć we wszystkim, bowiem: „jedynym z wielkich paradoksów sztuki jest iż w tworzeniu piękna temat wcale nie odgrywa najważniejszej roli” B. Edwards

Irena Janowska

  • Czym dla mnie jest malowanie? Lękiem – i chęcią walki, załamaniem - i dźwiganiem się, bezradnością - i nadzieją, która trwa.

Anna Lisowska

  • Już od wczesnych lat szkolnych interesowałam się malarstwem i rysunkiem ale dopiero na emeryturze mogłam zrealizować swoje zainteresowania. Sukcesywne ćwiczenia na tyle polepszyły moją pracę, że uwierzyłam w swoje możliwości. Obecnie nie wyobrażam sobie życia bez tworzenia.

Pustelnik Marianna Wanda

  • Malarstwo jest moją odskocznią od problemów-całkowicie zagłębiam się w to co robię i daje mi to ogromną satysfakcję.

Kamila Szyszko

  • Poleciłabym wszystkim, którzy coś tworzą uczestnictwo w takich projektach, ponieważ ten projekt w którym uczestniczyłam był bardzo inspirujący I uczył przyjaźni I pracy w grupie, jednocześnie poszerzał wiedzę

(wypowiedź z ankiety)

Ew. inne uwagi dotyczące realizacji projektu: 
Podpis
Przedstawiciel organizacji wypełniający formularz/kartę: 
Katarzyna Skowron
Data wypełnienia formularza/karty: 
28.02.2011

Switch style