Uczenie się poprzez poważną zabawę

Tematyka działań: 
Aktywne obywatelstwo
Grupy o specjalnych potrzebach, w tym osoby niepełnosprawne
Umiejętności podstawowe
Dane Beneficjenta
Organizacja polska realizująca projekt: 
Fundacja Wspólnota Nadziei
ul. Krakusów 1A/43, 30-092 Kraków
Przedstawiciel organizacji, który może udzielić ew. dodatkowych informacji: 
Dorota Wąsik (wolontariusz, sekretarz Rady Fundacji, koordynator projektu)
Krótki opis profilu działalności polskiej organizacji realizującej projekt: 

Fundacja Wspólnota Nadziei powstała w 1998 roku. Nadrzędnym celem jej powstania było utworzenie i prowadzenie Centrum Nauki i Życia "Farma", ośrodka pobytu stałego, pracy, terapii i rehabilitacji oraz rekreacji dla dorosłych osób z autyzmem. Misją Fundacji jest budowa systemu wsparcia dla osób z autyzmem i pokrewnymi zaburzeniami rozwojowymi oraz dla ich rodzin. Wsparcie to polega na zapewnieniu warunków do najpełniejszego rozwoju z wykorzystaniem indywidualnego potencjału osób z autyzmem, umożliwieniu samorealizacji i maksymalnego usamodzielnienia, doprowadzeniu do społecznego i zawodowego włączenia, uzyskaniu poczucia własnej wartości i dobrostanu. Fundacja prowadzi edukację osób dorosłych z autyzmem: warsztaty ogrodnicze, stolarskie, plastyczne, i inne, szkolenie podstawowych umiejętności, treningi umiejętności społecznych, a także liczne nieformalne programy i projekty edukacyjne, popularyzatorskie oraz integracyjne.

Tytuł projektu: 
Uczenie się poprzez poważną zabawę
Nr Umowy Finansowej z Narodową Agencją: 
2009-1-DE2-GRU06-01831 2
Lata realizacji: 
2009 - 2011
Kraje uczestniczące: 
Niemcy
Grecja
Irlandia
Polska
Cele projektu: 

Osiągnięte cele projektu:

  1. Stworzenie i realizacja nieformalnego programu edukacyjnego (w ramach dwuletniego projektu partnerskiego Grundtviga), podkreślającego holistyczne korzyści płynące z nieformalnych działań edukacyjnych - wypracowanie narzędzi, osobistych "zasobów", wspierających Słuchaczy projektu do bardziej samodzielnego działania, formułowania i dążenia do własnych celów, nabywania wiedzy i umiejętności, do realizowania aspiracji i do rozwoju osobistego.
  2. Stworzenie dla Słuchaczy autentycznych, satysfakcjonujących dla nich możliwości partycypacji w projekcie i jego działaniach; a nawet więcej: współtworzenia projektu.
  3. Budowanie u Słuchaczy poczucia własnej wartości, wiary w siebie oraz auto-motywacji.
  4. Wymiana doświadczeń poprzez nieformalne działania edukacyjne i wydarzenia kulturalno-integracyjne.
  5. Prezentacja i wymiana modeli dobrych praktyk w pracy z grupami zagrożonymi wykluczeniem społecznych (grupami o specjalnych potrzebach).
  6. Stworzenie nowych metod pracy pedagogicznej (na przykład w kontekście przygotowania osób z autyzmem do podróży).
  7. Identyfikacja nowych, możliwych działań edukacyjnych (na przykład trening umiejętności społecznych poprzez symulację; integracja i "uczenie się przez poważną zabawę" podczas tematycznych imprez takich jak "topienie Marzanny", "piknik - Dzień Farmera" czy "Dzień Grecki w Więckowicach".
  8. Aktywne uczestnictwo Słuchaczy we wszystkich działaniach projektu.
  9. Bieżący monitoring i ewaluacja postępów (poprzez comiesięczne raporty z działań każdej z organizacji, bieżącą komunikację).
  10. Próba syntezy doświadczeń i najlepszych praktyk organizacji partnerskich w celu ułatwienia transferu nieformalnych praktyk edukacyjnych w pracy z grupami zagrożonymi wykluczeniem.
  11. Rozpropagowanie tych doświadczeń w organizacjach partnerskich i poza nimi, głównie za pomocą końcowego "kompendium projektu".
  12. Porównanie metod pracy poszczególnych partnerów.
  13. Stymulowanie procesu uczenia się przez całe życie, umożliwienie Słuchaczom odegrania aktywnej roli w tym procesie i rozwijania autonomicznej, wewnętrznie motywowanej aktywności.
  14. Promowanie, zachęcanie do wzajemnego szacunku i tolerancji (również międzykulturowej) wśród dorosłych Słuchaczy.
  15. Stworzenie systemu przygotowania osób z autyzmem do podróży, w tym podróży lotniczej; z elementami odpowiedniego treningu umiejętności społecznych oraz symulacji odprawy pasażerskiej na lotnisku.
  16. Stworzenie instrukcji dla pracowników lotniska - jak postępować i komunikować się z pasażerami o specjalnych potrzebach (autyzm).
Obszary tematyczne: 

Najważniejsze obszary tematyczne projektu to:

  1. Grupy docelowe o specjalnych potrzebach.
  2. Możliwości uczenia się dla osób zagrożonych marginalizacją społeczną.
  3. Podstawowe umiejętności dorosłych słuchaczy.
  4. Uczenie podstawowych umiejętności dorosłych słuchaczy.
  5. Podejścia dotyczące zagadnień włączania.
Grupa docelowa słuchaczy: 

Projekt dotyczył trzech głównych grup słuchaczy:

  1. osoby dorosłe z autyzmem;
  2. rodzice i opiekunowie osób z autyzmem;
  3. terapeuci i asystenci wspierający osób z autyzmem.
Jakie były początki projektu: 

Informacje o programie Grundtvig zdobyliśmy dzięki udziale przedstawiciela Fundacji w Seminarium Kontaktowym w Szwecji (za pośrednictwem FRSE - polskiej Narodowej Agencji Programu "Uczenie się przez całe życie"). Było to pierwsze Seminarium Kontaktowe Grundtviga, w którym braliśmy udział (i nasz pierwszy „kontakt” z programem). Podczas seminarium nawiązaliśmy współpracę z innymi organizacjami nie nastawionymi na zysk, pracującymi na rzecz osób niepełnosprawnych i/lub wykluczonych społecznie. Okazało się, że mamy wiele wspólnych tematów, potrzeb, pomysłów, jak dzielić się swoim doświadczeniem. Jeszcze podczas seminarium powstała pierwsza wersja opisu i założeń projektu. Jednocześnie projekt wpisywał się idealnie w profil i potrzeby naszej Fundacji, która dąży do otwierania i rozbudowywania możliwości dla osób dorosłych z autyzmem, również poprzez współpracę międzynarodową i wymianę doświadczeń z innymi organizacjami. Bardzo odpowiadała nam także filozofia projektu, który zakłada (na wszystkich etapach) aktywny udział słuchaczy – w naszym wypadku dorosłych osób z autyzmem.

Krótki opis przebiegu projektu: 
  1. Działanie powtarzalne, cykliczne (przed każdym wyjazdem):  przygotowanie Słuchaczy z autyzmem do podróży i udziału w wyjazdach zagranicznych (m.in. "symulacja" na lotnisku, informacje o kraju docelowym i trasie, trening umiejętności społecznych itp)
  2. Opracowanie głównego motywu i programu tematycznych działań lokalnych: "Na Farmie Życia - od sadzonki do owocu, od owocu do słoiczka" (wspólnie ze Słuchaczami, osobami z autyzmem).
  3. Cykl zajęć ogrodniczych, plastycznych i rękodzielniczych, kulinarnych i gospodarskich, na Farmie Życia, przez całe 2 lata trwania projektu (w kontekście obranego lokalnego "motywu" projektu Grundtvig: "Od sadzonki do owocu, od owocu do słoiczka" - logiczna całość, wpisana/nałożona na "grafik" zajęć na Farmie).
  4. Cykl imprez sezonowych i okolicznościowych (spotkania świąteczne, zwyczaje takie jak "topienie Marzanny", bał karnawałowy, "Dzień Grecki", "Dzień Seniora" itd. - w kontekście obranego "motywu" projektu lokalnego).
  5. Trening umiejętności społecznych osób dorosłych z autyzmem - wspólne zakupy materiałów potrzebnych do realizacji projektu (współdecydowanie)
  6. Trening umiejętności społecznych; lokalne wycieczki i udział w imprezach kulturalnych (np. wyjście do teatru, wycieczka do Kopalni Soli w Wieliczce itd.)
  7. Opracowanie instrukcji dla pracowników lotniska, w jaki sposób postępować i komunikować się z osobami z autyzmem przystępującymi do odprawy pasażerskiej i kontroli bezpieczeństwa.
  8. Przygotowanie i udział Słuchaczy projektu w konkursie z okazji dziesięciolecia Programu Grundtvig w Polsce (wyróżniony został plakat, praca zespołowa Słuchaczy)
  9. Organizacja i realizacja międzynarodowego spotkania partnerów w Polsce (wizyta studyjna na Farmie Życia, udział w Pikniku-Dzień Farmera, spotkanie koordynacyjne, prezentacje, część kulturalno-rozrywkowa, m.in. zwiedzanie Krakowa i Wieliczki).
  10. Aktywny udział 3 przedstawicieli (koordynator + dwoje Słuchaczy-terapeutów) w pierwszym spotkaniu koordynacyjnym projektu (ustalenie planu pracy na 2 lata) + w części edukacyjno-kulturalnej (wizyta studyjna) w Irlandii
  11. Aktywny udział Słuchaczy (w tym 5 osób z autyzmem, asystenci wspierający i przedstawiciel rodziców) w wizycie studyjnej w Grecji (przedstawienie teatralne, wycieczki edukacyjne) + w spotkaniu koordynacyjnym (prezentacje, ewaluacja, ustalenia).
  12. Aktywny udział słuchaczy w spotkaniu koordynacyjnym i wizycie studyjnej w Niemczech (w tym czynny udział w warsztatach rękodzieła dla osób z autyzmem oraz prezentacja/warsztaty dostosowania zawodowego dla osób z niepełnosprawnością intelektualną).
  13. Aktywny udział słuchaczy (w tym 2 osoby z autyzmem i 3 przedstawicieli kadry) w końcowym spotkaniu koordynacyjnym (podsumowanie, praca nad końcowym Kompendium) oraz w wizycie studyjnej (prezentacja dobrych praktyk i modeli pracy) w Irlandii.
Liczba słuchaczy aktywnie uczestniczących w projekcie
W działaniach krajowych: 
ponad 100 osób
W wyjazdach zagranicznych: 
17
Produkty
Produkty projektu: 
  1. Publikacja „Project Compendium”: obszerne kompendium (w języku angielskim) opisujące proces i rezultaty projektu, zwłaszcza zastosowane metody edukacji nieformalnej; a także zbierające i opisujące inne produkty projektu [zob. Załącznik]
  2. Publikacja „PODSTAWOWE WSKAZÓWKI POSTĘPOWANIA PODCZAS ODPRAWY PASAŻERSKO-BILETOWEJ ORAZ KONTROLI BEZPIECZEŃSTWA PODRÓŻUJĄCYCH OSÓB Z AUTYZMEM” (instruktaż dla pracowników lotniska)
  3. Publikacja „Doświadczenia z realizowanego projektu i badania przeprowadzone przez pracowników Fundacji Wspólnota Nadziei biorących udział w projekcie” w wewnętrznej gazetce dla pracowników Portu Lotniczego w Balicach
  4. Profil „Edu-Serf” na Facebook: forum wymiany informacji, doświadczeń i promocji projektu w ramach portalu społecznościowego Facebook - przeznaczone dla partnerów, słuchaczy, i wszystkich osób zainteresowanych projektem i jego rezultatami. Elektroniczna "kronika" projektu. Adres dostępu: https://www.facebook.com/pages/Edu-Serf/261707683117
  5. „Miękkie” rezultaty projektu: zdobycie nowych doświadczeń i umiejętności (dotyczy wszystkich uczestników projektu), podniesienie kwalifikacji i zwiększenie potencjału organizacyjnego (dotyczy zwłaszcza Fundacji, jako organizacji realizującej projekt), a nade wszystko: podniesienie świadomości, pewności siebie, poczucia własnej wartości oraz samodzielności wśród dorosłych osób z autyzmem.
Które z powyższych produktów wykorzystano po zakończeniu projektu, upowszechniono?: 

Informacje o projekcie zostały prezentowane społeczności lokalnej, władzom lokalnym i innym środowiskom podczas większych wydarzeń na Farmie Życia (takich jak "Piknik - Dzień Farmera" i inne). Jednorazowo w tego rodzaju spotkaniach uczestniczyło od kilkudziesięciu do kilkuset osób, które miały okazję poznać europejski wymiar działalności Fundacji i uzyskać informacje na temat programu Grundtvig i jego rezultatów.

Współpraca z lotniskiem w Balicach także była szansą informowania o rezultatach i promowania projektu. Lotnisko bezpośrednio korzysta z rezultatu, jakim są stworzone przez pracowników Fundacji instrukcje dla personelu lotniska, jak komunikować się i postępować z pasażerami z autyzmem. Informacja o projekcie i jego rezultatach pojawiła się też w gazetce dla pracowników lotniska oraz w Internecie.

Opracowano informacje o projekcie do europejskiej bazy danych - European Shared Treasure.

Opracowano (w języku angielskim) końcowe "Kompendium Projektu Grundtvig-Uczenie się przez poważną zabawę", ponadstustronicowy dokument opisujący proces i rezultaty projektu. Dokument jest udostępniany wszystkim zainteresowanym.

Informacje o projekcie i jego rezultatach przekazywano także krajowym i międzynarodowym partnerom Fundacji oraz wolontariuszom z wielu krajów europejskich i poza europejskich.  Przedstawiciele Fundacji prezentowali rezultaty na międzynarodowych spotkaniach i konferencjach (w Belgii, we Francji, w Polsce). 

Wpływ
Wpływ udziału w projekcie na organizację polską i jej pracowników: 

W Fundacji zostały wprowadzone nowe metody pracy (najlepszym przykładem jest nowo opracowany i przetestowany system przygotowywania osób z autyzmem do nowego doświadczenia, jakim jest podróż zagraniczna).  Pracownicy Fundacji zdobyli nowe umiejętności: organizacji, koordynacji i realizacji projektów, w tym organizacji spotkań międzynarodowych i wyjazdów zagranicznych.

Podczas wszystkich działań Słuchacze i pracownicy Fundacji znakomicie ze sobą współpracowali, zwłaszcza podczas wyjazdów zagranicznych, stanowiąc wzór dobrej pracy zespołowej.

Projekt miał pełne wsparcie Zarządu, który był na bieżąco informowany o jego postępach i rezultatach.

Pracownicy Fundacji (terapeuci, trenerzy i asystenci wspierający osób z autyzmem), będący jednocześnie Słuchaczami projektu, nabyli wiele cennych umiejętności - poprzez obserwację działań w instytucjach partnerskich (oraz czynny udział w tych działaniach); wymianę doświadczeń pedagogicznych z kolegami i koleżankami po fachu z innych ośrodków.

Wiele z obserwacji i informacji, jakie w ten sposób pozyskali zainspirowało ich do wprowadzenia nowych elementów w codziennej pracy, a więc miało ogromne znaczenie motywacyjne.

Poprzez własną pracę i doświadczenie w projekcie pracownicy zdobyli zupełnie nową umiejętność: przygotowania osób z autyzmem do podróży zagranicznej oraz opieki i współpracy z osobami z autyzmem podczas takiej podróży.

Kontakty z partnerami zagranicznymi zainspirowały ich i zmotywowały do podnoszenia umiejętności językowych, kilka osób "ośmieliło się" i na przestrzeni tych dwóch lat poczyniło znaczące postępy w czynnej komunikacji w języku angielskim.

Wpływ udziału w projekcie na polskich słuchaczy: 

Projekt miał niezwykle pozytywny i budujący wpływ na Słuchaczy, zwłaszcza dorosłe osoby z autyzmem biorące udział w międzynarodowych działaniach projektu. W sposób widoczny przyczynił się do zwiększenia ich poczucia własnej wartości i wiary w siebie - wręcz dumy z aktywnego udziału w projekcie, przełamania obaw i trudności (często pierwsza w życiu podróż za granicę, znalezienie się w zupełnie nowej, nieznanej sytuacji, co dla osób z autyzmem jest niezwykle trudne, stresujące, często wręcz paraliżujące). Dziś widzą się oni w zupełnie nowych rolach, uciekając od definicji "autystyka", a znajdując dla siebie nową definicję: "podróżnika", "ogrodnika", "kucharza", "artysty" (to wszystko z inspiracji działań projektu, w których brali udział). Poznawanie innych kultur było dla nich fascynujące, zwiedzali z zainteresowaniem kraje partnerskie (na przykład jeden ze Słuchaczy z autyzmem przeczytał wszystkie możliwe książki na temat starożytnej Grecji i stanowi chodzącą encyklopedię wiedzy na ten temat, inni z dużym zainteresowaniem zwiedzali Drezno czy Dublin, kupowali pamiątki dla przyjaciół i odważnie kosztowali lokalnych przysmaków - te z pozoru "banalne" czynności stanowiły dla nich wielką przygodę). Wielu spośród Słuchaczy (osób z autyzmem) nauczyło się przed wyjazdem kilku zwrotów po angielsku, aby móc lepiej komunikować się z partnerami zagranicznymi. Stanowiło to dla nich powód do dumy, dając poczucie osiągnięcia znacznego, osobistego sukcesu.   

Wartość, użyteczność projektu, trwałość rezultatów: 

Jak już wspomniano we wcześniejszych punktach, rezultaty są wykorzystywane (wiele z nich to bardzo praktyczne „produkty”, na przykład wskazówki dla lotniska/procedury przygotowywania się do podróży itd.) Nowe metody działania, wypracowane w ramach projektu, zostały wprowadzone do codziennej praktyki na Farmie Życia. Otwarcie nowych możliwości oraz uświadomienie osobom z autyzmem (i innym) ich potencjału procentuje już dziś – udział w projekcie Grundtvig był istotnym etapem ich rozwoju osobistego. 

Opinie słuchaczy i pracowników o projekcie – cytaty z wypowiedzi: 

(Relacja  Rodziców jednego z Słuchaczy, Grzegorza):  „…pobyt w  Grecji  pamięta  doskonale. Wspomnienia są dla Grześka bardzo przyjemne. Stał się pewniejszy siebie i czuje się  bezpieczny. Często się uśmiecha i na pytanie o czym myśli, mówi o pobycie w Grecji. Ma plany, aby zwiedzać i poznawać świat. Nie boi się o tym rozmawiać, przekonał się, że z tak dalekiej podróży  wraca się do domu. Po  powrocie  do  Polski  Grzegorz  bardziej zainteresował się historią, kulturą, gospodarką   i polityką Grecji. […] Sam ciągle przygotowuje prezentacje o Grecji. Chce, aby osoby w świetlicy, do której uczęszcza, mogły poznać miejsca, które on widział i poznał. Jesteśmy bardzo dumni z Grześka, że w tej nowej dla siebie sytuacji sprawdził się.   Stał się  bardziej otwarty  i  samodzielny.”

(Relacja Mamy jednego z Słuchaczy, Rafała): „Mój syn Rafał  jest podróżnikiem z zamiłowania. Wszystkie podróże duże i małe są jego pasją […] Pasjonuje się też od dzieciństwa środkami transportu od kolei do autobusów i tramwajów. […Przełamał strach przed lataniem i teraz] mówi z dumą że już się nie boi łatać samolotem. […Po powrocie z wyjazdu do Niemiec w ramach projektu Grundtvig] stał się doroślejszy, bardzo często powtarza, że sam będzie coś robił, da sobie radę i co ciekawe, coraz częściej daje sobie rzeczywiście radę. Do tej pory go to nie cieszyło, raczej wolał być wyręczany.”

Ew. inne uwagi dotyczące realizacji projektu: 

Naszym zdaniem budżet tego rodzaju projektów powinien uwzględniać pulę na wynagrodzenia dla pracowników koordynujących i realizujących działania. Profesjonalna, odpowiedzialna organizacja tak ambitnego projektu wymaga pracy równoważnej co najmniej jednemu całemu etatowi + dwóm połówkom etatu. W obecnym systemie te zadania realizowane są na zasadzie wolontariatu (a tymczasem poprzeczka postawiona jest wysoko: zarówno jeśli chodzi o założenia projektu, jak ambicje osób realizujących projekt, wymagania dotyczące sprawozdawczości itd.) Zwłaszcza w polskim kontekście funkcjonowania organizacji pozarządowych, pożytku publicznego, zabezpieczenia społecznego, to problem - pracownicy tego typu instytucji są zazwyczaj obciążeni pracą wymagającą dużego zaangażowania, często wręcz wypalającą zawodowo; a jednocześnie ta praca jest zbyt nisko opłacana. Jakaś forma wynagrodzenia za dodatkową pracę w projekcie, naszym zdaniem, byłaby słuszna i wskazana.

Uważamy, że w procesie składania i oceny wniosków o dofinansowanie powinna istnieć (a) możliwość uzupełnienia dokumentacji oraz (b) jakaś forma procedury odwoławczej. W obecnym systemie nie ma tego rodzaju narzędzi.

Podpis
Przedstawiciel organizacji wypełniający formularz/kartę: 
Dorota Wąsik
Data wypełnienia formularza/karty: 
23.09.2012

Switch style