Innowacje 2010: Innowacje społeczno – wychowawcze we wspieraniu rodzicielstwa i walce z wykluczeniem

Tematyka działań: 
Aktywne obywatelstwo
Edukacja drugiej szansy
Edukacja rodziców i rodzin
Dane Beneficjenta
Organizacja polska realizująca projekt: 
Ruch ATD - rAzem posTawmy na goDność (Stowarzyszenie Przyjaciół Międzynarodowego Ruchu ATD Czwarty Świat w Polsce)
Aleja Waszyngtona 4/8, 03-910 Warszawa
Przedstawiciel organizacji, który może udzielić ew. dodatkowych informacji: 
Pierre Klein
tel 505 222 609
e-mail: pfklein@atd-quartmonde.org
Krótki opis profilu działalności polskiej organizacji realizującej projekt: 

ATD to ruch,  gromadzący ludzi  z  różnych środowisk, między innymi osoby w sytuacji skrajnej biedy i wykluczenia. ATD podejmuje starania, by z ludzi najuboższych uczynić najważniejszych partnerów w walce z nędzą i w budowaniu świata szanującego godność każdego człowieka. Stara się również ułatwić najuboższym zabranie głosu w publicznej debacie na temat współczesnych problemów społecznych oraz umożliwić im współdecydowanie w kwestiach, które ich bezpośrednio dotyczą.

Tytuł projektu: 
Innowacje 2010: Innowacje społeczno – wychowawcze we wspieraniu rodzicielstwa i walce z wykluczeniem
Nr Umowy Finansowej z Narodową Agencją: 
2009-1-FR1-GRU06-07060 2
Lata realizacji: 
2009 - 2011
Kraje uczestniczące: 
Francja, Belgia, Niemicy, Polska
Cele projektu: 
  • Wymiana praktyki wolontariackiej i zawodowej w zakresie innowacyjnych działań społeczno-wychowawczych, adresowanych do rodzin w trudnej sytuacji życiowej lub rodzin w sytuacji wykluczenia społecznego.
  • Promowanie uczestnictwa klientów (rodziców w trudnej sytuacji wychowaczej, rodziców z niskim poziomem wykształcenia, dotkniętych ubóstwem lub żyjacych w środowisku zdefaworyzowanym) w opracowaniu działań wspomagających, ich realizacji i oceny.
  • Pomoc pracownikom socjalnym i wolontariuszom skonfrontowanym z trudnościami włączenia klientów w proponowane im działania (problemy w przemieszczaniu się, włączanie klientów w proces pomocy opartej na współpracy i nieprzymusowej akceptacji pomocy).
Obszary tematyczne: 

Projekt przez swoją tematykę w oczywisty sposób wpisywał się w trzy kolejne lata europejskie : 2009, 2010 i 2011: Rok Kreatywności i Innowacji, Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym i Rok Wolontariatu.

Obszary tematyczne:

  • Promowanie świadomości, zdolności europejskich i zaangażowania na rzecz ochrony rodziny w walce z ubóstwem w Europie.
  • Promowanie tego odkrycia w środowisku kadry społeczno-wychowawczej, stowarzyszeń społecznych i klientów służb społeczno-wychowawczych.
  • Wsparcie dla osób o szczególnych potrzebach (niskie kwalifikacje).
  • Rozwój dobrych praktyk w Europie i innowacyjnej dynamiki w dziedzinie pracy socjalnej
Grupa docelowa słuchaczy: 

18 osób z Polski, w pozycji słuchaczy dopełniających mobilności programu Grundtviga. Te osoby mają bardzo różne doświadczenia życiowe, niektórzy doświadczyli ubóstwa, inni wolontariatu, a jeszcze inni pracy socjalnej jako zawodu.

Jakie były początki projektu: 

INNOWACJE 2010 – ten skrót podsumowuje trzyletnią współprace czterech organizacji z Niemiec, Belgii, Francji i Polski. Każda z tych organizacji, miała na celu rozwinięcie partnerskiej refleksji nad rolą pracy społecznej w walce

z ubóstwem i wykluczeniem społecznym rodzin w Europie. Do realizacji celu każda z organizacji chciała znaleźć partnerów do refleksji i do działania. Stowarzyszenie Globul’In, które rozwija usługi pomocowe dla młodzieży w Dinant, w Belgii, i Eurocef (Europejski Komitet specjalistycznych działań skierowanych do rodzin w środowisku ich życia) we Francji dążyło do wymiany praktyk i debaty na temat tożsamości pracowników socjalnych w Europie. ATD w Polsce i Forum dla wspólnej europy, Haus Neudorf w Niemczech, zaobserwowali dużą rozbieżność pomiędzy oczekiwaniami klienta usług społecznych,  z jednej strony, ograniczeniami i priorytetami  tych służb,  z drugiej strony. To rozbudziło w nich chęć pokazania młodym profesjonalistom pracy socjalnej, którzy również często działają jako wolontariusze, nową formę spotkania z klientami  i otwarcie na europejski wymiar obywatelskiej misji zawodu pracownika socjalnego.

Krótki opis przebiegu projektu: 

Wiele pytań było przedmiotem dyskusji na 4 transnarodowych seminariach, trwających każde z osobna od czterech do sześciu dni. Około 80 stałych słuchaczy przeżyło te spotkania razem. W czasie pomiędzy 4 transnarodowymi seminariami, były organizowane spotkania i inicjatywy i miały one wpływ na kierunek projektu.

Podczas trwania projektu, każdy słuchacz mógł wypowiedzieć się w jego ojczystym języku. Pytania każdego słuchacza zmuszały innych do refleksji. Nie chodziło tylko o konfrontację idei, ale o refleksje nad praktyką i przemyślenia wzorców, do których słuchacze z  każdego kraju się odnoszą.

Wrażenia z czterech etapów:

W listopadzie 2009 r. pod hasłem "Zagrożone dzieci, zagrożeni rodzice" Warszawa gościła około 120 pracowników socjalnych, wolontariuszy ATD, klientów pracy socjalnej, naukowców, polityków, profesjonalistów z czterech europejskich krajów i studentów z Francji, Polski i Niemiec, oferując wiele tematów odnoszących się do działań skierowanych do polskich rodzin w trudnej sytuacji życiowej.

Na tym samym modelu organizacyjnym, oparte zostało spotkanie w regionie paryskim, które miało miejsce w dniach od 27 marca do 2 kwietnia 2010. Tematem było „Porównanie nauczania, badań, polityki i praktyki ochrony dzieci w jego rodzinie".

W Niemczech, Uckermark / Berlin w dniach od 11 do 17 października 2010 r. były rozpatrywane "kwestie wykluczenia na wsi i w mieście".

Spotkanie w Brukseli od 13 do 17 lutego 2011 roku, zostało zatytułowany "Jak klienci, specjaliści i politycy budują wspólnie Społeczną Europe ? Społeczeństwo dla wszystkich? Sztuka innowacji ".

Każde spotkanie trwało około tygodnia i było zorganizowane wg. takiego samego schematu:

  • Czas integracji, warsztaty plastyczne, formalne i nieformalne dyskusje dla wszystkich uczestników,
  • Sesje plenarne z udziałem przedstawicieli władz lokalnych (na konferencje lub seminarium była zaproszona szersza publiczność),
  • Wizyty specjalistów i klientów w innowacyjnych instytucjach i służbach społeczno-wychowawczych (około dziesięciu za każdym razem),
  • wizyty kulturalne.

Ewaluacje uczestników spotkań transnarodowych dokonywane w formie kwestionariuszy i na spotkaniach szczebla lokalnego/krajowego, były pozytywne i pomagały lepiej programować kolejne działania. 9 kwietnia 2011 roku strony projektu spotkały się we Francji, by podsumować projekt i zastanowić się nad kontynuacją współpracy.

Liczba słuchaczy aktywnie uczestniczących w projekcie
W działaniach krajowych: 
35
W wyjazdach zagranicznych: 
18
Produkty
Produkty projektu: 
  • Strona www.innov2010.eu
  • Broszura "Niektóre spojrzenia ponad granicami: czego się nauczyłeś od twoich klientów"  (po francusku)
  • Film "szaleństwo sektora społecznego" (po francusku - www.innov2010.eu/article90.html)
  • CD-Rom: dokumenty z projektu
  • Instalacja „ dłonie nadziei”
Które z powyższych produktów wykorzystano po zakończeniu projektu, upowszechniono?: 

Strona Internetowa  www.innov2010.eu

Instalacja została później pokazana w Polsce i we Francji podczas wydarzeń związanych z Europejskim Rokiem walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym. (www.innov2010.eu/article99.html)

Wpływ
Wpływ udziału w projekcie na organizację polską i jej pracowników: 

Polskie stowarzyszenie ATD współodpowiedzialne za projekt jest młodym stowarzyszeniem, zarejestrowanym w 2005 roku. Projekt « Innowacje 2010 »  upowszechnił projekty i ekspertyzy ATD w Polsce, zwłaszcza w  środowiskach publicznych służb społecznych i innych organizacji zajmujących się pracą socjalną.

Realizacja projektu opierała się częściowo na zaangażowaniu wolontariuszy. Wolontariusze przyjmowali w swoich domach uczestników pierwszego spotkania transnarodowego. Inni wolontariusze pomagali tłumacząc ustnie lub pisemnie na różnych etapach projektu. Liczne kontakty z wolontariuszami są utrzymywane i wzbogacają sieć wsparcia dla działań ATD w Polsce, co jest o tyle ważne, że jest to stowarzyszenie rozwijające się głównie dzięki zaangażowaniu wolontariuszy.

Możliwe, że współpraca umożliwi wprowadzenie innowacji w projektach ATD na poziomie wzajemnej formacji zaangażowanych w te projekty wolontariuszy, zwłaszcza tych, którzy mają doświadczenie ubóstwa. Chodzi o możliwość  regularnych spotkań w ramach projektu „Uniwersytet Obywatelski Dialogu i Solidarności.”

Wpływ udziału w projekcie na polskich słuchaczy: 

Projekt zgromadził profesjonalistów, wolontariuszy i klientów służb społecznych z różnych krajów i o różnych doświadczeniach życiowych. Zmusił on uczących się do spotkania i uznania, że mamy wspólną odpowiedzialność.

Po pierwszym transnarodowym spotkaniu powstało wiele pytań, gdyż doświadczenia życiowe słuchaczy były bardzo różne, ich status w  pomocy społeczno-wychowawczej również (w zależności od zajmowanego miejsca kto pomaga, kto otrzymuje pomoc). Czyje słowa się prawdziwe ? Kto ma racje. Kto najlepiej wyjaśni, co dzieje się w procesie pomocy? Kto broni klienta i w jaki sposób ? Każdy mógł znaleźć swoje miejsce, przekazać swoją wiedzę i wizję rzeczywistości, przez pryzmat własnej funkcji jeśli chodzi o profesjonalistę i przez pryzmat praw jeśli chodzi o użytkowników. Na ostatnim spotkaniu transnarodowym okazało się oczywiste, że słuchacze dokonali postępu w umiejętnościach obywatelskich i społecznych dzięki aktywnej obecności klientów w ramach całego projektu. Nowe postawy obywatelskie i społeczne dały się zaobserwować lub stały się przedmiotem dyskusji:

  • Dialog,
  • Wzajemne uznawanie uprawnień i obowiązków klientów,
  • Nowe spojrzenie na zadania pracownika socjalnego oraz wsparcia społecznego,
  • konieczne dla  działania obywatelskiego partnerstwo z radnymi.

Słuchacze napisali sprawozdania z wizyt w strukturach w każdym kraju, który zostaną wykorzystane w ostatecznej publikacji.

W każdym kraju spotkania krajowe słuchaczy zostały zorganizowane pomiędzy spotkaniami transnarodowymi. Spotkania były momentem odpowiedzi na pytanie : jaką wiedzę czerpiemy z naszych transnarodowych spotkań.

Wartość, użyteczność projektu, trwałość rezultatów: 

Kwestie europejskie są często postrzegane jako te zarezerwowane dla elity, a w jeszcze innym odczuciu są one bardzo abstrakcyjną rzeczywistością dla przeciętnego obywatela. Kwestia europejska jest regulowana przez przepisy, traktaty i wskaźniki ekonomiczne, na które przeciętny obywatel wydaje się nie mieć wpływu. Uwidacznia się to w procencie osób które uczestniczą w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Nasz projekt pokazał uczestnikom inną twarz Europy. Kilku uczniów powiedziało na ostatnim spotkaniu: doświadczyliśmy Europy, Europa jest teraz dla nas rzeczywista.



Współpraca europejska pozwoliła uczestnikom projektu (klientom służb społecznych,  wolontariuszom i profesjonalistom):

  • Zrozumieć znaczenie działań europejskich dla przyszłości rodziny i osób wyizolowanych, w trudnej sytuacji życiowej,
  • spotkać się i zmobilizować wokół wspólnych wartości,
  • odkryć, poza ich kontekstem  lokalnym i krajowym, że są lub mogą być zaangażowani w zmiany w miejscach, w których działają zawodowo i obywatelsko,
  • odczuć chęć do stworzenia i koordynowania nowych projektów: "To co chciałabym zrobić w przyszłości to łączyć nasze projekty. Np.: osoby z Polski korzystające z projektów w mojej Fundacji mogą jechać do Francji i poznać rodziny, osoby które korzystają z projektów we Francji. A rodziny z Francji są zaproszone przez rodziny z mojej Fundacji które ukończyły projekty. Iza O."

Jednym z pomysłów Ruchu ATD na wykorzystanie rezultatów projektu jest rozwinięcie w Warszawie projektu Uniwersytet Obywatelski Dialogu i Solidarności polegającego na regularnych spotkaniach wymiany wiedzy i doświadczeń osób z różnych środowisk (projekt  prezentowany na spotkaniach transnarodowych w Warszawie i Paryżu). Dzięki nawiązanym w ramach Projektu Grundtvig kontaktom ATD ma możliwość zaangażowania w ten nowy projekt inne organizacje.

Wielu słuchaczy wyraża gotowość do uczestnictwa w podobnych wymianach transnarodowych w Europie, a niektórzy z nich chcą organizować mniejsze lub większe projekty wymiany europejskiej dzięki temu, że mieli okazję doświadczyć jak wiele takie wymiany wnoszą.

Opinie słuchaczy i pracowników o projekcie – cytaty z wypowiedzi: 

Pozytywnymi aspektami spotkania na szczeblu europejskim są... możliwość zapoznania się z systemem i ze sposobami pomagania, w innym kraju, poznanie nowych osób , którym bliskie są te same rzeczy, nawiązanie kontaktów z organizacjami pozarządowymi z Francji,  dostrzeżenie wpływu kultury na stosunek do drugiego człowieka. Dzięki spotkaniu w Paryżu rozważam w sobie kwestie wolności człowieka. Np. to że w Paryżu bezdomni mieszkają na ulicy i nikt ich  nie "atakuje", nie przewozi na siłę do schronisk, odebrałam jako przyznanie im wolności w tym względzie "masz prawo być bezdomny" ale też jeśli osoba zechce skorzystać z pomocy to tez jest w tym wolna " masz prawo do zmiany, do innego życia.

Ewa B, Warszawa

Kiedy wspominam ten projekt to faktycznie przypomina mi się kilka rzeczy a przede wszystkim to że projekt obejmował dwie strony medalu. Byli decydenci i ludzie którzy na co dzień żyją w ubóstwie to o czym mówiono i to jak trzeba się zmieni żeby było dobrze. Osobiście cieszę się że mogłem być na takich spotkaniach i dzielić się swoim doświadczeniem i mówić w imieniu ludzi którzy żyją w bardzo trudnych warunkach. Podobało mi się że ludzie którzy pracowali w socjalu zauważyli niedociągnięcia systemu i sami zorganizowali swoje stowarzyszenia pomocowa gdzie człowiek jest postrzegany jako człowiek nie jako następny do załatwienia. Dzięki takim spotkaniom wiem jak ważne jest dzielenie się swoimi doświadczeniami i zrozumienie innych którzy chcą pomagać ale system związuje im ręce.

Adam K, Kielce

Pozytywnymi aspektami spotkania na szczeblu europejskim są... przyjrzenie się różnicom i ciekawym rozwiązaniom systemowym w odwiedzanych krajach i porównania z system we własnym kraju, stworzenie szansy na integrację środowiska pracy socjalnej i wolontariuszy w krajach europejskich, co może w przyszłości ułatwić współpracę, której efektem mogłaby  być większa efektywność systemu pomocy osobom i rodzinom w sytuacjach kryzysowych i  marginalizowanym, stworzenie szansy na międzynarodową współpracę organizacji realizujących podobne cele (może wspólna praca nad mniejszymi projektami?)

Aspekt spotkanie na szczeblu europejskim, który był trudny lub stanowił pewnego rodzaju wyzwanie dla mnie...Wydaje mi się, że z uwagi na bogactwo doświadczeń, zgromadzonych w krótkim czasie, trudno było dokonać bieżącej wymiany tych doświadczeń pomiędzy uczestnikami. Mam poczucie, że z tego powodu mogło nam umknąć wiele cennych refleksji. Ważna jest bowiem „świeżość” spostrzeżeń i wrażeń oraz energia, jaką wnoszą (cenna jest też energia grupy)

Tamara P, Warszawa

Zauważyłam szczególnie w Paryżu i Brukseli, że nawet zwiedzanie, oglądanie innej architektury miast dawało mi wolność wychodzenia poza to co było mi znane. Bardzo dużą rolę odegrały również spotkania z ludźmi. Poznanianie ich myślenia, tego jak pracują o czym myślą co planują, jakie maja doświadczenia. Wszystko to dawało poczucie braku ograniczeń.  To co mogłam zaobserwować w Niemczech, Belgii i Francji to współpraca z środowiskami – lokalnymi i innymi. Że wszystkie projekty nie były „dla”  ludzi ale” z” ludźmi ta niewielka wydawałoby się różnica powoduje podstawowe, fundamentalną zmianę myślenia o potrzebujących. I to jest chyba najważniejsza korzyść którą wynoszę z tego projektu. Dla mnie ogromnym wyzwaniem  spotkań jest oczywiście język……

Izabela O, Warszawa

Projekt był unikalny i innowacyjny z co najmniej trzech powodów: był partnerski i międzynarodowy, opierał się nie tylko na współpracy międzysektorowej, ale też włączał odbiorców usług oraz studentów/wolontariuszy, a także był zróżnicowany pod względem sposobów oddziaływań.

Udział w projekcie był szansą na pogłębienie wiedzy i nabranie doświadczeń czysto merytorycznych, zawodowych, ale także tych dotyczących spraw tzw. trudno opisywalnych, to jest relacji międzyludzkich (międzyzawodowych) i międzynarodowych. Z perspektywy czasu jako najważniejsze doświadczenie oceniam wizyty w wybranych instytucjach, „podglądanie” zawodowców w ich miejscach pracy, podejście inne od tego, które jest udziałem znanych mi specjalistów. Równie ważne stały się dla mnie słowa, zachowania tych osób, z którymi nie mam na co dzień do czynienia: klienci, pracownicy francuscy, niemieccy, belgijscy. Nie do przecenienia są nawiązane w wyniku uczestnictwa w projekcie kontakty osobiste i zawodowe.

Zmiana, która jest efektem projektu dotyczy w szczególności podejścia do inności, ale też z prawdziwą przyjemnością i podziwem przyglądałam się organizacji od strony logistyczno-merytorycznej. Ponieważ obecnie zawodowo zajmuję się koordynacją projektów, duże wrażenie zrobiło na mnie płynne i niezwykle otwarte/tolerancyjne nastawienie do odbiorców projektu-nieczęsto spotykane przy przedsięwzięciu o tej skali (!).

Marta S, Warszawa

Ew. inne uwagi dotyczące realizacji projektu: 

Wybór pracy w trzech językach (francuskim, polskim i niemieckim) związany był z chęcią włączenia w projekt słuchaczy bez względu na ich znajomość języków obcych. Celem partnerów było umożliwienie wymiany pomiędzy osobami, które zazwyczaj z różnych powodów (niskie dochody, mała dyspozycyjność/brak czasu, mało kontaktów międzynarodowych) nie mają okazji do wymiany doświadczeń i refleksji związanych z tematyką projektu z obcokrajowcami.  Wybór ten wiązał się z wieloma komplikacjami i dodatkowymi kosztami. Rozwiązanie to wymagało od partnerów  dużo pracy i energii, która nie mogła być poświęcona innym aspektom projektu (jak na przykład przygotowanie wspólnego dokumentu końcowego, nad którym partnerzy wciąż jeszcze pracują).

Każdy partner wykonywał swoją regularną pracę, której zakres nie zmniejszał się w  istotnym stopniu z powodu zaangażowania w Projekt « Innowacje 2010 ». Projekt Partnerski Grundtvig był projektem dodatkowym, który z jednej strony - pozytywnie wpływał na regularną działalność organizacji partnerskich, a z drugiej - wymagał od nich dużego nakładu pracy. Czasem trudno było utrzymać równowagę między regularną działalnością organizacji, a pracą nad dodatkowym projektem.

Podpis
Przedstawiciel organizacji wypełniający formularz/kartę: 
Pierre Klein
Data wypełnienia formularza/karty: 
16.10.2011

Switch style