Ewa Brzozowicz

dscf1392 dscf1428 joker0007
Tematyka działań: 
Sztuka, muzyka, kultura
Zagadnienia pedagogiczne / dydaktyczne
Akcja: 
Kursy doskonalenia zawodowego kadry dla edukacji dorosłych
Imię i nazwisko: 
Ewa Brzozowicz
Stanowisko pełnione w organizacji: 
trenerka i superwizorka dramy
Nazwa organizacji, z której był składany wniosek: 
Stowarzyszenie Praktyków Dramy STOP-KLATKA
Pełny adres organizacji: 
ul. Konopacka 8/17, 03-428 Warszawa
Tytuł szkolenia: 
The joker's role in Boal's method - a maieutic attitude to empower individuals and groups
Nr Umowy Finansowej z Narodową Agencją: 
2011-3-PL1-GRU03-23022
Data realizacji
Termin wyjazdu: 
04.03.2012 - 10.03.2012
Organizator szkolenia: 
Giolli Societa Cooperativa Sociale
Kraj: 
Włochy
Miasto bądź rejon: 
Parma
Opis szkolenia i jego wpływu: 

O KURSIE

"The joker's role in Boal's method - a maieutic attitude to empower individuals and groups" - tak brzmiał tytuł szkolenia, w którym wzięłam udział. Temat dotyczy roli prowadzącego Teatr uciśnionych, który został stworzony przez Augusto Boala. Teatr boalowski jest doskonałym narzędziem pracy edukacyjnej - do przekształcania monologu w dialog. Na kurs przyjechali edukatorzy z 22 krajów, wszyscy z kilkuletnim doświadczeniem dramowo-teatralnym w zakresie edukacji dorosłych, w szczególności grup marginalizowanych, tj. więźniów, migrantów, Romów, osób uzależnionych od narkotyków...

Teatr uciśnionych jest narzędziem wyzwalających ludzi, umożliwiając prawdziwą komunikację. Zaprasza do dialogu pomiędzy aktorami a widownią, która wchodzi na scenę. Teatr uciśnionych (Theatre of the Opressed, w skrócie "TO") został opracowany przez brazylijskiego reżysera teatralnego Augusto Boala w latach 60-tych. Celem Boala było stworzenie teatru, który jest dialogiem pomiędzy publicznością a sceną (a nie tylko dialogiem pomiędzy aktorami na scenie i biernym odbiorem treści przez widownię – tak jak to było w tradycyjnych formach teatralnych). Jego poszukiwania były oparte na założeniu, że wszystkie istoty ludzkie pragną i są zdolne do dialogu. Jak twierdził, gdy nie ma dialogu, pojawia się opresja.

"TO" to nie tylko spektakl, to także warsztaty, które mają na celu zaspokojenie ludzkich potrzeb interakcji, krytycznego myślenia, działania i zabawy. "TO” to różne formy, takie jak: Image theatre (Teatr obrazu), Forum Theatre (Teatr Forum), Invisible Theatre (Teatr Niewidoczny) i cały wachlarz technik, które Boal nazwał "Rainbow of desire” (Tęcza pragnienia). Aby dowiedzieć się więcej na temat każdej z technik, odsyłam Państwa do przeczytania książki „Games for actors and non-actors” Augusto Boala.

Nasza praca podczas kursu koncentrowała się głównie na tworzeniu Teatru Forum i podnoszeniu kompetencji osób prowadzących Teatr Forum. Uczestnikami były tylko osoby dorosłe, które podczas warsztatów otwierały się jak dzieci.

Zaczynaliśmy od gier, zabaw, improwizacji z użyciem Teatru Obrazu, wyboru tematyki poprzez stworzenie i pokazania kilku scen, w których główny bohater/bohaterka doświadczali opresji ze strony antagonistów. W Teatrze Forum pierwszy pokaz spektaklu to seria nierozwiązanych konfliktów wewnętrznych i zewnętrznych protagonisty, czyli głównego bohatera. Kolejny raz to już odgrywanie tych samych scen z możliwością zatrzymania i interweniowania w dowolnym momencie przez uczestników siedzących na widowni, zwanych spect-aktorami, którzy proponują różne rozwiązania. Boal zakłada, że to właśnie Ci, co obserwują na początku cały ciąg sytuacji, które prowadzą do kryzysu, mogą zmienić bieg wydarzeń i czasami doprowadzić do modelowego zakończenia, choć celem nie jest wypracowanie odpowiedzi, ale refleksje i pytania. Warunkiem aktywnego zaangażowania uczestników jest tworzenie scenariusza (wybór tematyki, problemy zawarte w nim) dla konkretnej grupy odbiorców, która jest zainteresowana problemem. Osoba prowadząca Teatr Forum, zwana Jokerem, jest pomostem pomiędzy widownią a aktorami i ma za zadanie tworzyć warunki i atmosferę, w której pada wiele pytań, uczestnicy angażują się, dyskutują, poszukują odpowiedzi i rozwiązań.

Teatr Forum angażuje uczestników na każdym poziomie: intelektualnym, fizycznym i emocjonalnym. Szczególnie ważny jest w pracy z osobami dorosłymi, które wchodząc na scenę zawsze mogą powiedzieć  "to była tylko rola, to nie ja”, co jest bezpieczne, a jednocześnie pozwala próbować rozwiązań bez ich konsekwencji.

Boal powiedział, że Teatr Forum to „próba dla rzeczywistości” i tak właśnie bywa, że często podczas spektaklu rodzi się wiele możliwości rozwiązań problemów, konfliktów, a wybór dokonuje się już w rzeczywistości.

Teatr Forum najczęściej jest wykorzystywany w pracy z grupami marginalizowanymi społecznie, np. migrantami, więźniami, mniejszościami narodowymi, seksulanymi, ludźmi uzależnionymi, osobami doświadczającymi każdego rodzaju przemocy.

O STOWARZYSZENIU, W KTÓRYM UCZYMY DRAMY – O „STOP-KLATCE”

Stowarzyszenie Praktyków Dramy STOP-KLATKA jest to organizacja ucząca metody dramy, w tym technik dramowo-teatralnych oraz pracująca metodą dramy projektowo i warsztatowo, w wielu obszarach. Odbiorcami organizacji są dzieci, młodzież i dorośli. Prowadzimy warsztaty dla grup otwartych, ale także szkolenia i projekty dedykowane konkretnej grupie. Zawężając do mojej oferty dla grupy dorosłych, to podstawową moją specjalizacją w tej organizacji jest prowadzenie warsztatów z rozwiązywania konfliktów, prowadzonych metodą dramy oraz prowadzenie szkoleń z metody dramy dla trenerów. Dorosłymi odbiorcami moich warsztatów jest głównie kadra pedagogiczna: nauczyciele, pedagodzy, dyrektorzy szkół, pracownicy Ośrodków Pomocy Społecznej, ale także trenerzy z innych organizacji pozarządowych i też często osoby pracujące w biznesie.

PODEJŚCIA RÓŻNORODNE

Podczas kursu pracowaliśmy głównie zespołowo, dlatego też była możliwość poznania i doświadczenia różnorodnych podejść do dramy, technik dramowo-teatralnych i wypracowywania  podejścia edukacyjnego opartego o sokratejską postawę maieutic (położna dusz), którą powinien prezentować Joker, gdy staje się mostem pomiędzy aktorami a widownią.

Dla mnie była to prawdziwa uczta dla ducha, gdyż ludzie z wielką otwartością prezentowali swoje know how i tym samym miałam duże możliwości zarówno pokazania mojego podejścia do dramy, jak i zobaczenia innego, co było bardzo inspirujące. Dlatego wyjazd tam, gdzie była możliwość wymiany doświadczeń i dzielenia się wiedzą z różnych organizacji, był dla mnie bezcennym czasem.  

SERIA MOŻLIWOŚCI

Gdy wróciłam do Polski, miałam bardzo dużo energii i motywacji do tworzenia teatru uciśnionych. Rozpoczęłam I etap - zaprosiłam 3 osoby, w tym 2 z mojej organizacji, do tworzenia teatru na interesujący mnie temat - „kozioł  ofiarny” (podejście socjologiczne). Napisałam wniosek o dofinansowanie mojego przedsięwzięcia  Niestety, tym razem nie udało się, ale będą następne. Po przyjeździe miałam już kilkanaście warsztatów z nauczycielami w kilku miejscach Polski, w każdym z nich wykorzystywałam narzędzia poznane przeze mnie we Włoszech. Rozgrzewki, całe sety technik. Także opowiadałam im o możliwościach pisania wniosków do Narodowej Agencji Programu Comenius oraz pomocy, którą mogą otrzymać w swoim regionie. Mam też pomysł na małą formę teatralną, którą chciałabym zrealizować na jednej z małych wsi na Kaszubach. Podczas spotkań z grupami z którymi współpracuję przy okazji innego projektu dramowego wprowadziłam elementy poznane podczas mojego kursu we Włoszech komentując i opisując źródło mojej wiedzy.

Oprócz mnie, w podobnym szkoleniu organizowanym przez GIOLLI i trenera Roberta Mazziniego, wzięła udział koleżanka z mojej organizacji. Stało się to początkiem współpracy między naszymi organizacjami. Roberto Mazzini został przez STOP-KLATKĘ zaproszony do Warszawy, gdzie przeprowadził 2 szkolenia dla grup otwartych, jedno z nich dotyczyło Teatru Forum, drugie - zestawu technik dramowych pod nazwą Rainbow of desire, co pozwoliło naszym odbiorcom poznać  elementy "TO" oraz włoskie podejście do dramy w pigułce. Członkowie STOP-KLATKI mieli możliwość uczestniczenia w zajęciach za połowę ceny, z czego skorzystali, co pozwoli w organizacji w przyszłości tworzyć Teatr Forum z osobami kompetentnymi do pracy z różnymi grupami odbiorców. Na naszej stronie (www.stop-klatka.org.pl) można przeczytać refleksje uczestników po szkoleniu. Czekamy na konkretny efekt tych szkoleń w postaci spektakli Teatru Forum.

TO CO NAJWAŻNIEJSZE, CZYLI TZW. EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA

Podczas kursu miałam możliwość przeprowadzenia wielu rozmów z ludźmi z różnych kultur, którzy opowiadali o swoich projektach, programach, o tym, co i jak robią i poczułam z niektórymi z nich dużą bliskość, gdy zobaczyłam ich entuzjazm i szczerą motywację i zaangażowanie. Nawiązałam wiele relacji osobistych - co sobie cenię ze względu na uczucia i wiedzę, której mi dostarczyły, np. z Greczynkami, z którymi pracowałam w grupie i które wnosiły problemy, których doświadczają w Grecji z zupełnie innej perspektywy niż ta, którą znam. Wielkie wrażenie wywarła na mnie opowieść młodego chłopaka - Żyda z okolic Galilei, który w wieku 18 lat poszedł do wojska i zabijał Palestyńczyków (zmuszony przez system). Teraz tworzy teatr uciśnionych dla Palestyńczyków, co jest dla niego drogą, jak to określił, odkupienia winy. Te rozmowy zmieniły moją perspektywę i pozwoliły mi zbliżyć się do pozostałych uczestników  z otwartym sercem. Do tej pory mam z nimi kontakt, a z niektórymi, być może, stworzymy i zrealizujemy projekt wielokulturowy

Jak widać, wyjazd zainspirował mnie do tworzenia i generowania nowych pomysłów  Mam nadzieję, że nie wytracę energii do działania, którą dał mi wyjazd. Pojechałam po wiedzę – dostałam dużo więcej.

ZACHĘTA

Pomimo moich obaw przed procedurami, na etapie pisania wniosku o dofinansowanie, okazało się, że dzięki wsparciu pracowników NA cała strona formalna okazała się prosta i przyjemna - za co dziękuję!!!

I naprawdę szczerze zachęcam do ubiegania się o dofinansowanie z programów obsługiwanych przez FRSE, osoby w każdym wieku. Sama jestem z grupy 50+ i dałam radę. Trochę obawiałam się, czy moje umiejętności językowe okażą się wystarczające. Zaplanowałam więc we wniosku działania związane z przygotowaniem językowym i ubiegałam się o dofinansowanie w wysokości 100 euro na ten cel. Dofinansowanie otrzymałam, dzięki czemu skorzystałam z konwersacji w języku angielskim, poszerzyłam słownictwo dramowe, przeczytałam zalecane przez organizatora książki i dałam radę.

A reszta to były kontakty pełne emocji: był taniec i śpiewanie pieśni z różnych kultur, które są w tzw. języku otwartego serca :-). Poza tym, teraz dostrzegam większą szansę na podjęcie współpracy międzynarodowej w ramach projektów, bo nie kontaktuję się z Panią/Panem X, tylko z konkretnymi osobami, które poznałam podczas kursu.

Switch style