Agnieszka Piórkowska

piorkowska_3 piorkowska_2 piorkowska_1
Tematyka działań: 
Sztuka, muzyka, kultura
Wolontariat
Akcja: 
Kursy doskonalenia zawodowego kadry dla edukacji dorosłych
Imię i nazwisko: 
Agnieszka Piórkowska
Stanowisko pełnione w organizacji: 
Z-ca kierownika Działu Edukacji
Nazwa organizacji, z której był składany wniosek: 
Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku
Pełny adres organizacji: 
ul. Ołowianka 9-13, 80-751 Gdańsk
Telefon: 
58 301 86 11 wew. 400
E-mail: 
a.piorkowska@cmm.pl
Tytuł szkolenia: 
Volunteers in cultural heritage and museum: promoting active citizenship
Nr Umowy Finansowej z Narodową Agencją: 
07/GR-IST/07-0166
Data realizacji
Termin wyjazdu: 
17.10.2007 - 21.10.2007
Organizator szkolenia: 
European Museum Forum Instituto Beni Culturali
Kraj: 
Włochy
Miasto bądź rejon: 
Bertinoro
Opis szkolenia i jego wpływu: 

 

Kurs „Volunteers in cultural heritage and museums: promoting active citizenship” odbył się w pięknie położonym centrum konferencyjnym w małym miasteczku Bertinoro w dniach 17 – 21 października 2007 roku. W spotkaniu wzięło udział 40 osób z Włoch, Holandii, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Portugalii, Austrii, Słowacji, Słowenii, Szwecji, Finlandii i Polski. Uczestnicy reprezentowali nie tylko muzea, ale również placówki zajmujące się ochroną dziedzictwa kulturowego regionu (fundacje, stowarzyszenia).

W trakcie kursu miałam okazję wysłuchać wielu ciekawych prezentacji na temat funkcjonowania wolontariatu w różnych krajach europejskich. Spotkanie zostało tak zorganizowane, aby poza ogólnymi sesjami był czas na pracę w grupach, kiedy to poruszaliśmy takie zagadnienia jak: co wolontariat znaczy w krajach skąd pochodzą uczestnicy? Co wolontariat oznacza dla organizacji, a co dla wolontariuszy? Jakie cechy powinien mieć dobry koordynator wolontariuszy? Dużo dyskutowaliśmy nad sposobami motywowania wolontariuszy. Mieliśmy również okazję do zaprezentowania własnych doświadczeń w tej dziedzinie.

Organizatorzy zadbali również o to, aby uczestnicy mieli okazję przyjrzeć się osobiście pracy wolontariuszy. Zostaliśmy zaproszeni do dwóch muzeów prowadzonych wyłącznie przez wolontariuszy.

Pobyt i wymiana doświadczeń związanych z pracą z wolontariuszami pokazała mi, że nie tylko polskie muzea mają problemy w znalezieniu wolontariuszy do pracy w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego, ale podobne kłopoty mają Austria, Niemcy, czy Portugalia. Oczywiście niedoścignionym przykładem jest Wielka Brytania. Wolontariat w tym kraju jest tak powszechny jak w żadnym innym europejskim państwie. Wolontariuszami tam są nie tylko dzieci, młodzież, ale także osoby dorosłe. Cały system wolontariatu jest także świetnie zorganizowany. Tradycja pracy na rzecz innych jest wynoszona z domu, a przykład dają rodzice. Brytyjskie organizacje chcące pozyskać wolontariuszy podchodzą do tego zagadnienia z dużym zaangażowaniem. Instytucje posiadają specjalne procedury, mniej lub bardziej formalne, decydujące o rekrutacji. W Wielkiej Brytanii wydaje się nawet podręczniki dla wolontariuszy np., przygotowany w Royal National Theatre w Londynie. W książce zostały zawarte wszystkie niezbędne informacje o instytucji, tak aby wolontariusz mógł zapoznać się ze specyfiką miejsca. Otrzymaliśmy również książkę pt.” Willing and Able, recruiting, managing and retaining volunteers in museums and galleries” - jest to kompendium wiedzy jak sprawnie zarządzać i rekrutować wolontariuszy.

Wszystko to, czego nauczyłam się w trakcie warsztatów, chciałabym wykorzystać w przyszłości zajmując się pozyskiwaniem wolontariuszy do pracy w Muzeum i przyszłym Ośrodku Kultury Morskiej, gdzie działania edukacyjne na wystawie interaktywnej będą prowadzone przez wolontariuszy. Planujemy tam na dużą skalę pracę wolontariuszy. Materiały dydaktyczne, które otrzymałam w praktyce posłużą w przygotowaniach i właściwej organizacji systemu ich pracy.

Oferta edukacyjna Centralnego Muzeum Morskiego jest konstruowana w ten sposób, że prawie wszystkie zajęcia mogą być przeprowadzone dla różnych grup wiekowych. Wyjątek stanowią jedynie zajęcia proponowane grupom najmłodszym, tj. przedszkolakom i klasom nauczania początkowego. Gros naszych odbiorców stanowią uczniowie szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Z dorosłymi odbiorcami pracujemy w ramach warsztatów dla nauczycieli i podczas Programu dla Rodzin, w którym uczestniczą rodzice (lub dziadkowie) z dziećmi w wieku 6-13 lat. Jeszcze innym polem do opracowywania różnych nowych form edukacyjnych są programy Nocy Muzeów, w której uczestniczymy od roku 2005 i w każdym z nich staramy się przygotowywać inne atrakcyjne niespodzianki adresowane do różnych grup wiekowych.

Informacje o odbytym szkoleniu udało mi się już upowszechnićw trakcie IX Konferencji Muzea Morskie i Rzeczne pt.” Muzeum – a społeczność”, gdzie wygłosiłam krótki komunikat „Rola lokalnej społeczności w ochronie dziedzictwa kulturowego na przykładzie Włoch” - tekst w załączeniu.

Myślę, że podobne szkolenie czysto teoretyczne mogłoby się odbyć w Polsce, natomiast zobaczenie osobiście jak wygląda praca wolontariuszy i jak jest zorganizowana ich praca, czy zobaczenie efektów ich działalności raczej nie jest możliwe na taką skalę jak było to widoczne we Włoszech.

Miejscem organizacji konferencji było doskonale wyposażone centrum konferencyjne położone w średniowiecznej twierdzy. Niestety dojazd do Bertinoro, położonego 65 kilometrów od Bolonii, był dość uciążliwy i skomplikowany. Brak jakiejkolwiek komunikacji miejskiej z dworca kolejowego.

Komunikat „Rola lokalnej społeczności w ochronie dziedzictwa narodowego na przykładzie Włoch”

autorstwa A. Piórkowskiej wygłoszony podczas IX Konferencji Muzea Morskie i Rzeczne pt.” Muzeum – a społeczność”

Muzeum Etnograficzne mieści się w kościele parafialnym w Valliano (Montescudo) wybudowanym w II poł. XV wieku, na ruinach średniowiecznej kaplicy. W trakcie prac rewaloryzacyjnych odkryto pozostałości świątyni z czasów rzymskich. Najcenniejsze w tej kaplicy są freski wykonane ręką Beato Angelico. Wystawa opowiada o życiu codziennym i pracy mieszkańców regionu. Muzeum z obecną wystawą zostało otwarte w 2003 roku dzięki staraniom rady parafialnej w  Valliano, Instytutu Dziedzictwa Kulturowego i władz regionalnych prowincji Rimini, a także władz miejskich Montescudo.

Muzeum powstało na bazie edukacyjnych działań i doświadczeń grupy nauczycieli z pobliskiej szkoły w Montescudo, która działała w latach 70-tych. Głównym celem projektu zainicjowanego  przez nich było znalezienie nowego bardziej skutecznego narzędzia nauki historii. Niemniej ważnym założeniem było zachowanie istniejącej jeszcze dokumentacji dotyczącej życia rodzinnego, codziennej pracy, religii, tradycji, przechowywanej w domach mieszkańców terenu.

Wszystko rozpoczęło się od rozmów z mieszkańcami, a skończyło się na naucetypowych prac wykonywanych przez lata na tym terenie. Uczniowie w ramach pracy spisywali rodzinne historie usłyszane od rodziców i dziadków. Z czasem  nauczyciele zaczęli zachęcać dzieci do przynoszenia różnych przedmiotów związanych z regionem do szkoły. Kolejnym etapem wzbogacania wiedzy dzieci i młodzieży na temat lokalnego dziedzictwa były spotkania na które zapraszano członków rodzin, miejscowych artystów czy farmerów, rolników  do szkoły. Takim spotkaniom z czasem zaczęły towarzyszyć pokazy różnych typowych czynności gospodarskich np. produkcja miodu.

Nauczycielom bardzo zależało na powstaniu żywej relacji między szkołami a regionem, ale również na przeprowadzeniu badań historycznych i społecznych miejscowych gospodarstw domowych mając na uwadze typowe prace domowe i polowe, rzemiosło. Wyniki badań prezentowano lokalnej społeczności w formie wystaw, dorocznych festiwali i publikacji.

Uczniowie z Montescudo bardzo żywo interesowali się całym zebranym przez siebie materiałem, w szczególności rodzinnymi historiami, miejscowymi legendami czy dziecięcymi rymowankami. Dużym powodzeniem cieszyły się lekcje miejscowego dialektu. Duże zainteresowanie wzbudzały przedmioty codziennego użytku, które być może wyszły już z użytku, ale wciąż przechowywane były na strychach ich własnych domów.

Najbardziej owocnym doświadczeniem okazały się wspólne rozmowy (uczniów z mieszkańcami) na temat przedmiotów codziennego użytku, które nie były już tak powszechnie używane. Wtedy to dzieci mogły zrozumieć więź emocjonalną łączącą właścicieli z tymi przedmiotami.

Dzięki temu młodemu pokoleniu łatwiej było zrozumieć jak zmienia się otaczający je świat. Projekt okazał się bardzo ważny w kontekście transformacji społeczeństwa rolniczego na bardziej industrialny. Zostali zachęceni do zachowania w pamięci wielowiekowej tradycji i przedmiotów codziennego użytku spychanych coraz częściej do piwnic i szop. Działo się to wszystko w czasie kiedy stare domostwa przekształcane były w restauracyjki i pizzerie tandetniej imitacji ozdób. Dlatego też uznano, że zwiększenie świadomości własnych  korzeni dowartościowania własnej lokalnej tożsamości niezbędne jest do budowy nowoczesnego społeczeństwa.

Wzrost zainteresowania dziedzictwem kulturowym (na lokalne dziedzictwo kulturowe składają się materialne elementy takie jak krajobraz, pomniki, budynki, ale także historia, kultura, tradycja, język czy różne aspekty życia codziennego) zaczęło być postrzegane jako ważny czynnik rozwoju ekonomicznego regionu. Mieszkańcy coraz częściej świadomi byli bogactwa swojej kultury regionalnej i zaczęli organizować różnego rodzaju atrakcje kulturalne dla turystów, mieszkańców i inwestorów.

W ostatnim dziesięcioleciu Prowincja Rimini razem z lokalnymi władzami postanowiła w większym stopniu wyeksponować lokalne dziedzictwo kulturowe i w ten sposób powstał „Muzealny system” tzn. związek 15 lokalnych muzeów m. in. Etnograficzne Muzeum w Montescudo i Muzeum Linii Gottica w Montegridolfo. System ten reprezentuje źródła bogactwa tej prowincji dzięki czemu oferta kulturalna jest bardziej zróżnicowana i lepszej jakości. Każde bowiem muzeum specjalizuje się w innej charakterystycznej dziedzinie.W 2005 roku muzeum dołączyło do powstającego sytemu muzeów, od tego czasu cieszy się większym zainteresowaniem turystów.

Muzeum Etnograficzne powstało w oparciu o zgromadzoną przez wspomnianą już grupę uczniów i nauczycieli kolekcję przedmiotów. Współczesna wystawa poświęcona jest rodzinie, jej życiu domowemu, prezentuje typowe prace w gospodarstwie, jest też miejsce opowiadające o dzieciach i ich zabawach. Jest to historia o wielopokoleniowych rodzinach włoskich.

Przy jej organizacji pomagali pracownicy Muzeum Tradycji w Santarcangelo, a sfinansowana została przez środki uzyskane z grantów i władz regionu. Wszystkie prace fizyczne wykonali mieszkańcy. Muzeum posiada bogatą ofertę edukacyjną, a zajęcia prowadzone są również przez wolontariuszy. Zajęcia poświęcone są historii regionu, nauce dialektu miejscowego (wszystkie opisy są wykonane po włosku i w dialekcie). Wolontariusze prowadzą także warsztaty i pokazy dla uczniów i turystów.

Warsztaty konserwatorskie – nowa inicjatywa:

Muzeum w Montescudo jest przykładem muzeum utrzymywanego tylko dzięki pracy wolontariuszy – lokalnych mieszkańców. Bez ich pracy i zaangażowania wiele przedmiotów życia codziennego odeszłoby w zapomnienie. Dzięki wiedzy mieszkańców o tych narzędziach i sposobie ich użycia doskonale wiedzieli jak należy je naprawiać i konserwować. Tę umiejętność postanowili wykorzystać pracownicy Instytutu Dziedzictwa Kulturowego – odgrywa on  ogromną rolę w konserwacji różnego rodzaju zabytków począwszy od obrazów poprzez rzeźby, materiały, naczynia, szkło czy znaleziska archeologiczna, ale także narzędzia rolnicze czy książki, elementy dekoracyjne historycznych budynków.

W zbiorach muzeum znajdują się przedmioty małe i ogromne, na przykład bryczka, wóz, maszyny tkackie. Wykonane są one z różnych materiałów np. drewna i żelaza co powodowało, że należało zatrudnić dwie różne firmy konserwujące co podrażało koszty utrzymania muzeum. Lokalne władze musiały szukać sponsorów na tę działalność. IBC, lokalne władze i stowarzyszenie wolontariuszy stworzyło nowy projekt „Warsztaty na temat konserwacji i utrzymania stanu zachowania zabytków”, w którym brali udział profesjonalni konserwatorzy, uczący wolontariuszy - lokalnych mieszkańców podstaw i zasad konserwacji drewna i żelaza. Warsztaty okazały się dużym sukcesem, spotkały się z ogromnym entuzjazm mieszkańców.

Obecnie został otwarty warsztat, w którym grupa chętnych zajmuje się konserwacją i reperacją zgromadzonych maszyn i urządzeń w muzeum.

 

Switch style